„4. Kilka uwag o świadomości
Tzw. potoczna świadomość narodowa Polaków ukształtowana jest przez swoiste połączenie pewnych wartości zawartych w pojęciu socjalizm z wartościami własnej, jak wiadomo dość specyficznej, polskiej tradycji. Produkt owego połączenia —system wartości — jest z kolei przekształcony przez 40letnie już doświadczenie tzw. rzeczywistości polskiej. Ogromne znaczenie miały zwłaszcza kolejne wstrząsy z roku 1956,1968,1970,198081 i wreszcie kryzys ostatni. Tak więc najogólniej, Polacy dość powszechnie akceptują równość i sprawiedliwość społeczną, zasadę ubezpieczeń społecznych, odpowiedzialność państwa za zaspokojenie tzw. podstawowych potrzeb obywateli, prawo do pracy. W gospodarce akceptuje się nacjonalizację ciężkiego przemysłu, transportu, pewne zasady planowania. Jak widać, społeczeństwo nad Wisłą przyjęło pewne zasady głoszone przez teoretyków i prekursorów socjalizmu — w tym sensie społeczna świadomość Polaków została ukształtowana przez system, który dziś w praktyce odrzucany jest niemal przez wszystkich.
Z drugiej strony Polacy są za całkowitą prywatną własnością w rolnictwie i częściowo (coraz więcej jednak ) w handlu i drobnym przemyśle oraz w usługach, rzemiośle. Wszystko to połączone jest z rzeczywistym patriotyzmem, przywiązaniem do tradycji i dziwnym przeświadczeniem o szczególnej sytuacji Polski. Do tego dochodzi szczere przywiązanie do wartości demokratycznych (choć coraz bardziej ujawniają się tendencje konserwatywne!), a także do religii i Kościoła.“(9)